Nieuw belastingstelsel voor waterschappen: wat verandert er?

Waterschappen spelen een belangrijke rol in Nederland door te zorgen voor stevige dijken, voldoende water en schoon oppervlaktewater. Door de toenemende uitdagingen, zoals heftige regenbuien en lange periodes van droogte, wordt het voor waterschappen steeds moeilijker om deze taken goed uit te voeren. Dit vraagt om meer investeringen, wat leidt tot hogere kosten. Om waterschappen beter in staat te stellen deze uitdagingen aan te pakken, ligt er een wetsvoorstel ter goedkeuring bij de Eerste Kamer. In dit voorstel worden de watersysteemheffing, zuiveringsheffing en verontreinigingsheffing aangepast.

De uitdagingen voor Waterschappen

Waterschappen moeten steeds meer investeren om hun taken goed te kunnen blijven uitvoeren, wat leidt tot hogere kosten. De nieuwe wet biedt waterschappen meer flexibiliteit om deze kosten evenwichtiger te verdelen door het profijtbeginsel beter toe te passen. Dit houdt in dat belanghebbenden die meer voordeel hebben van de diensten van het waterschap, een grotere bijdrage leveren. Daarnaast creëert de wet ruimte om duurzame maatregelen te stimuleren, bijvoorbeeld door bedrijven te belonen die de waterzuivering verduurzamen.

Veranderingen in de watersysteemheffing

Eén van de grootste veranderingen vindt plaats in de watersysteemheffing die gebruikt wordt voor het waarborgen van waterveiligheid en het onderhoud van oppervlaktewater. Waar deze heffing nu voornamelijk gebaseerd is op de waarde van gebouwen en grond, biedt de nieuwe wet waterschappen de mogelijkheid om kosten toe te schrijven aan de daadwerkelijke voorzieningen die een specifiek gebied nodig heeft. Dit betekent dat stijgende grondwaarden niet automatisch leiden tot hogere heffingen, tenzij er meer of andere voorzieningen van het waterschap nodig zijn. Belanghebbenden betalen op basis van de voordelen die zij daadwerkelijk genieten van de waterschapsvoorzieningen. Daarnaast regelt de wet het onderscheid tussen eigenaren van woningen en bedrijfsobjecten, iets wat nu nog niet mogelijk is. Een andere grote verandering is de invoering van de zogeheten plusvoorzieningen. Dit houdt in dat waterschappen bovenop hun reguliere taken extra voorzieningen kunnen aanbieden in bepaalde gebieden. De kosten van deze extra voorzieningen worden in rekening gebracht bij de particulieren en bedrijven die direct voordeel hebben van het initiatief. Voordat een waterschap een plusvoorziening mag organiseren en uitvoeren, is echter een wettelijke draagvlakmeting verplicht. Dit proces vraagt om extra capaciteit en middelen van het waterschap, wat grote impact kan hebben op de organisatie en besluitvorming.

Zuiverings- en verontreinigingsheffing: Wat verandert er?

Ook de zuiverings- en verontreinigingsheffing worden aangepast. De zuiveringsheffing dekt de kosten voor het zuiveren van rioolwater, terwijl de verontreinigingsheffing in rekening wordt gebracht wanneer afvalwater direct op het oppervlaktewater wordt geloosd. In het nieuwe voorstel mogen waterschappen afvalwater dat buiten hun zuiveringstaak valt, niet langer via de zuiveringsheffing doorbelasten. Dit betekent dat waterschappen privaatrechtelijke afspraken moeten maken met bedrijven die dit soort afvalwater lozen. Ze gaan hierbij als commerciële partij concurreren met andere bedrijven die ook waterzuivering aanbieden. Dit brengt met zich mee dat ze btw moeten gaan rekenen over hun diensten, wat een nieuwe dynamiek creëert in de manier waarop waterschappen met bedrijfsafvalwater omgaan. Een andere belangrijke wijziging betreft de afvalwatercoëfficiënt, waarmee de vervuilingsgraad van afvalwater wordt berekend. In plaats van deze coëfficiënt te baseren op de sector van het bedrijf, wordt in de nieuwe wet de specifieke situatie van het bedrijf bepalend. Dit vraagt om meer controlecapaciteit bij waterschappen, maar dient wel te zorgen voor een eerlijkere verdeling van de kosten.

Hoe ANG waterschappen ondersteunt bij implementatie

De invoering van het nieuwe belastingstelsel brengt grote organisatorische uitdagingen met zich mee voor waterschappen. ANG ondersteunt waterschappen bij het integreren van deze veranderingen in de processen en systemen. Zo begeleiden wij op dit moment Waterschap Scheldestromen bij de implementatie van de nieuwe wet in hun organisatie. Ons Juridisch Adviesteam heeft ruime ervaring op fiscaal-juridisch gebied en helpt waterschappen bij het borgen van beleid in de relevante verordeningen. We adviseren over de juridische spelregels rond kostentoedeling en het differentiëren van tarieven. Daarnaast is ons Geo-team gespecialiseerd in basis- en kernregistraties en biedt ondersteuning met dynamische inzichten op kaart, waarmee bijvoorbeeld specifieke gebiedskenmerken en tariefanalyses beter inzichtelijk worden gemaakt (geo en/of power BI gedreven).

Meer weten?

Meer weten over de manier waarop we waterschappen ondersteuning bieden om optimaal voorbereid te zijn op de implementatie van het nieuwe belastingstelsel en de bijbehorende veranderingen? Neem contact op met Michel ten Brummelhuis, senior adviseur bij ANG.